مراسلات با اعراب يهود پيشه گرفت و در ساختن اسباب توجّه بمكّه و انفاذ لشكر ايلخانى اعلام و استعلام واجب شمرد و جهت نصب اين تماثيل استمداد اصحاب الفيل را ركنى معمور دانست » « 1 » و بتهيهء تجهيزات و وسايل اين لشكركشى نيز اقدام كرد و در داخلهء ايران مانند خراسان و فارس هم صورتى از بزرگان و صاحبان بيوتات و علماء دين براى كشتن آنان فراهم آورد ليكن خوشبختانه درين اوان ارغون دچار مرض صعب گرديد و به زودى كار بر سعد الدوله شوريده شد و در سال 690 ايلخان و او يكى بمرگ و يكى بقتل با افكار ناموزون خود در حجاب خاك متوارى شدند و اسلام را از توطئهء پرخطر خود رهايى دادند . همين كه خبر قتل سعد الدوله در ايران شايع شد بسيارى از همكيشان وى بتيغ انتقام مسلمانان راه ديار نيستى گرفتند و شرّ آنان مندفع گشت . اين آخرين دورهء انكسار اسلام در ممالك ايلخانى بود زيرا ديرى نكشيد كه حكومت بدست محمود غازان خان ( 694 - 703 ) افتاد و اسلام از تعرّض حكومت نامسلمان مغول و عمال آن رهايى جست . سقوط بغداد و آثار آن مطالعه در كيفيت ضعف و فتور اسلام بىذكر واقعهء بغداد ناتمام خواهد بود . انقراض حكومت عبّاسى و سقوط بغداد بدست هلاگو در سال 656 يكى از بزرگترين وقايع دنيا در آن روزگار بوده است . خلافت عباسى چنان كه مىدانيم كمى بعد از آغاز همراه با مفاسد مختلفى شد كه طبعا هر دستگاه مرفّه بيكارى بدان دچار مىگردد . در اوان حملهء مغول بر ايران خلافت اسلام با الناصر لدين اللّه ابو العباس احمد بود كه بعد از چهل و هفت سال خلافت بسال 622 درگذشت . پادشاهان معروف عهد او در ايران سلطان طغرل بن ارسلان و سلطان تكش خوارزمشاه و سلطان محمد و سلطان جلال الدين منكبرنى بودند . اين خليفهء بدنهاد براى بسط متصرفات خود در سرحدات ايران كوشش بسيار داشت كه

--> ( 1 ) - ايضا تاريخ وصاف ص 242 .